Recht op negen weken betaald ouderschapsverlof

Waar je als ouders voorheen recht had op 26 weken onbetaald ouderschapsverlof, kunnen ouders door een nieuwe Europese richtlijn vanaf 2 augustus negen weken betaald ouderschapsverlof opnemen. In dit artikel lees je meer over de voorwaarden van betaald ouderschapsverlof, hoe je betaald ouderschapsverlof aanvraagt en of je in aanmerking komt voor betaald ouderschapsverlof (ook als je kind vóór de invoering van de wet is geboren).

Sinds de invoering van het ouderschapsverlof is er altijd sprake geweest van onbetaald ouderschapsverlof, tenzij hier andere afspraken over zijn gemaakt in jouw cao. Een grote verandering dus, maar niet op eigen initiatief. Het was namelijk de EU die alle lidstaten een wettelijke minimumstandaard oplegde van minimaal vier maanden ouderschapsverlof waarvan minimaal twee maanden betaald. Ook Nederland moest dus aan de bak.

Negen weken betaald ouderschapsverlof

Ouders krijgen straks gedurende negen weken ouderschapsverlof een UWV-uitkering ter hoogte van 70 procent van hun dagloon (tot 70 procent van het maximum dagloon). Voorwaarde is dat zij deze negen weken opnemen in het eerste levensjaar van het kind. Deze negen weken betaald verlof komen bovenop de zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof voor de moeder en de zes weken geboorteverlof voor de partner.

Betaald ouderschapsverlof bij kinderen die al geboren zijn vóór de invoering van de wet zijn geboren

Het ouderschapsverlof geldt ook voor sommige ouders die vóór 2 augustus 2022 en kind krijgen of hebben gekregen. Het kind moet op het moment dat de wet ingaat jonger zijn dan één jaar. Daarnaast moeten ouders op dat moment in loondienst zijn en nog niet het volledige recht op ouderschapsverlof hebben opgenomen.

Voorbeeld

Een werknemer is op 2 augustus 2022 ouder van een zes maanden oude baby. Hij of zij heeft al negentien weken (wettelijk onbetaald) ouderschapsverlof opgenomen. Deze werknemer heeft nog zes maanden om zeven weken ouderschapsverlof op te nemen. Dan is het kind één jaar oud. Tijdens die zeven weken heeft hij of zij recht op een uitkering.

Hoe vraag ik betaald ouderschapsverlof aan?

De werkgever kan vanaf 2 augustus 2022 de aanvraag voor gedeeltelijk betaald ouderschapsverlof indienen bij het UWV. De werknemer dient het betaald en onbetaald ouderschapsverlof ten minste twee maanden van te voren, schriftelijk aan te vragen bij de werkgever.

Betaald ouderschapsverlof bij adoptie- of pleegouderschap

In het geval van adoptie- of pleegouderschap is betaald ouderschapsverlof ook mogelijk voor kinderen onder de acht jaar. Dit geldt alleen voor het eerste jaar na de dag van de feitelijke adoptie of plaatsing.

ZZP’ers

Zelfstandigen kunnen helaas geen aanspraak maken op het ouderschapsverlof; betaald of onbetaald.

De feiten kort op een rij

  • Beide ouders/verzorgers hebben recht op ouderschapsverlof,
  • Je hebt per kind recht op 26 weken ouderschapsverlof, maal het aantal uren dat je per week werkt,
  • Het ouderschapsverlof kun je inzetten tot het achtste levensjaar van je kind, daarna vervalt het niet-ingezette ouderschapsverlof,
  • Vanaf 2 augustus 2022 hebben ouders/verzorgers recht op negen weken betaald ouderschapsverlof tegen 70 procent van hun dagloon. Dit percentage kan ook hoger liggen, mits opgenomen in de cao,
  • Voorwaarde van het betaalde ouderschapsverlof is dat het wordt opgenomen in het eerste levensjaar van het kind,
  • De resterende 17 weken ouderschapsverlof zijn onbetaald, tenzij anders opgenomen in de cao,
  • Een werknemer die valt onder de cao Bouw & Infra heeft bij de bevalling van de partner recht op één dag betaald verlof. De werkgever betaalt het vast overeengekomen loon of salaris,
  • Het ouderschapsverlof komt bovenop de 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof van de moeder,
  • Het ouderschapsverlof komt ook bovenop de zes weken partnerverlof van de partner. Het partnerverlof bestaat uit twee delen. - Partnerverlof van eenmaal het aantal werkuren per week. De werkgever betaalt het vast overeengekomen loon of het salaris (100 procent),
  • Aanvullend partnerverlof van maximaal vijfmaal het aantal werkuren per week. Het UWV betaalt een uitkering van 70 procent van het dagloon.

10 tips werken in verwachting

10 tips voor werken wanneer je in verwachting bent

Kind of carrière? Je hoeft niet te kiezen. Toch kan het best lastig zijn om een zwangerschap en je werk te combineren. Los van de aanvullende regelingen die jou als zwangere vrouw toekomen op de werkvloer, vind je hier een aantal tips om werken terwijl je in verwachting bent een stukje makkelijker te maken.

  1. Ochtendmisselijkheid

Je kunt tot op zekere hoogte rekening houden met je zwangerschapskwalen, zoals de ochtendmisselijkheid. Zo’n 85 procent van zwangere vrouwen heeft hier mee te maken. 24Baby heeft een aantal tips tegen ochtendmisselijkheid. En tijdens vergaderingen kun je het beste een plek dicht bij de deur kiezen, zodat je snel weg kunt als je je niet goed voelt.

  1. Vermoeidheid

Het grootste struikelblok zal waarschijnlijk je moeheid zijn. Het groeien van een baby kost enorm veel energie. Hoe je hier het beste mee om kunt gaan verschilt van vrouw tot vrouw. Sommigen lopen in de middag een rondje in de buitenlucht, anderen maken gebruik van hun extra pauze om een klein dutje te doen. IJskoud water drinken of een mint-kauwgompje nemen schijnt ook goed te helpen tegen vermoeidheid.

  1. Zwangerschapsbrein

Tijdens je zwangerschap verandert je lichaam ook op plekken waar het niet zichtbaar is, zoals in je hersenen. Cognitieve veranderingen, oftewel zwangerschapsbrein, komen voor bij 4 op de 5 zwangere vrouwen. Dat is helemaal niet gek. Vrouwen in verwachting zijn zich zowel fysiek als mentaal aan het voorbereiden om voor een kindje te zorgen. Zwangerschapsbrein uit zich bijvoorbeeld in vergeetachtigheid, je slecht kunnen focussen en soms ook in een verslechterd vermogen je te kunnen verplaatsen in anderen. Voer je moeilijkste taak van de dag daarom als eerst uit, als je je op je best voelt.

  1. Vóór je zwangerschapsverlof

Voordat je je collega’s gedag zegt en met zwangerschapsverlof gaat, zorg dat je een paar weken van te voren alle details hebt besproken met je leidinggevende en je collega’s. Zoals de taken die je collega’s van je overnemen terwijl je weg bent, en de dag waarop je verwacht weer terug te komen. Laat ook weten over welke werkgerelateerde zaken je tijdens je verlof op de hoogte gehouden wilt worden.

  1. Andere werktijden

Het is belangrijk om je dagelijkse routine dusdanig in te richten, dat dit zo aangenaam mogelijk voor je is. Als je bijvoorbeeld veel last hebt van ochtendmisselijkheid kunnen jij en werkgever hier rekening mee houden. Vraag je leidinggevende of je bijvoorbeeld later kunt beginnen en dan wat langer doorwerkt, of naar wat de mogelijkheden zijn om één of twee dagen per week vanuit huis te werken.

  1. Je werkplek

Je kunt je werkplek, samen met je werkgever, zo inrichten dat deze optimaal is aangepast aan je zwangerschap. Denk bijvoorbeeld aan een goede stoel om rugpijn te voorkomen, of een steun voor je voeten. Zet ook een grote kan water op je bureau neer om ervoor te zorgen dat je genoeg drinkt gedurende de werkdag, en dat je gezonde snacks in de buurt hebt. En als je op een plek werkt die erg warm is, of op een andere manier onaangenaam, vraag dan aan je leidinggevende of je op een andere plek je werkzaamheden kunt uitvoeren.

  1. Doe het rustig aan

De gezondheid van jou en van je baby komen op de eerste plaats. Het is natuurlijk niet altijd makkelijk om dingen neer te leggen, maar probeer het toch wat rustiger aan te doen. Luister naar de signalen die je van je lichaam krijgt en bekijk zorgvuldig wat je aan kunt en wat niet. Zeg nee tegen verzoeken waardoor je teveel hooi op je vork krijgt, totdat je in de gaten krijgt hoe je er het best mee om kunt gaan.

  1. Praat met je leidinggevende en collega’s

Het jongleren van je werk en je zwangerschap kost een hoop energie. Het is een stuk minder uitdagend als je werkomgeving weet dat je in verwachting bent. Je collega’s kunnen dan rekening met je houden. In ruil voor dit begrip kun jij rekening houden met het maken van je medische afspraken. Zo kun je je afspraak bij de verloskundige zoveel mogelijk voor of na je werk plannen. Hou je werkagenda in je achterhoofd, zodat je geen afspraak maakt op hetzelfde moment als een belangrijke presentatie of vergadering.

  1. Comfort

Kleed je lekker comfortabel. Draag losse, prettig zittende werkkleding en comfortabele schoenen. De meeste bouwbedrijven hebben geen casual kleding-beleid. Het is even zoeken, maar er zijn gelukkig verschillende (web)shops die zakelijke positiekleding verkopen. Denk aan rokken, blouses, of een nette positiejurk.
Wanneer je de hele dag achter een bureau zit is het belangrijk om af en toe wat rekoefeningen te doen, zodat je geen last krijgt van je rug en schouders. Ga regelmatig even staan en rek je helemaal uit. Een rondje lopen doet ook vaak wonderen.

  1. Geniet van je zwangerschap!

Als laatste tip: Neem ook gewoon de tijd om te genieten van je zwangerschap. Uit je enthousiasme tegenover je collega’s wees trots op je zwangere buik. Het is een van de meest bijzondere momenten uit je leven en daar mag je je best openlijk over uitlaten.

Lees hier over je aanvullende rechten op de werkvloer wanneer je zwanger bent.


Zwangere vrouw op kantoor met collega's. Collega raakt haar buik aan.

In verwachting? Gefeliciteerd!

Soms voelt zwanger zijn al als een fulltime baan. En dat kan best lastig zijn wanneer je al een baan hebt! Gelukkig hebben vrouwen die in verwachting zijn rechten op de werkvloer, zoals vaker pauze, een extra rustplek waar je kan liggen en niet overwerken. Veel vrouwen weten alleen niet wat er geldt.

Uit een peiling van 24Baby blijkt dat zo’n 90 procent van de zwangere werkende vrouwen niet weet dat zij aangepaste rechten hebben op de werkvloer.

Wanneer vertel je het nieuws?

Je bepaalt zelf wanneer je je werkgever vertelt dat je in verwachting bent. Er geldt wel een voorwaarde; je moet op zijn laatst drie weken voordat je zwangerschapsverlof begint je werkgever informeren, zodat er tijd is om een vervanger te regelen.

Uit de resultaten van het bovengenoemde onderzoek blijkt dat 83 procent van de vrouwen niet of nauwelijks voorlichting heeft gekregen van hun werkgever. Dit is meestal niet uit kwade wil, maar uit onwetendheid van de werkgever. Je werkgever is verplicht om ervoor te zorgen dat je tijdens je zwangerschap veilig kunt werken en dat je gezondheid en die van je baby geen gevaar lopen. Indien dit niet mogelijk is binnen jouw functie, moet hij voor een alternatief zorgen of hulpmiddelen beschikbaar stellen. Als dit ook niet mogelijk is word je vrijgesteld van werken en heb je recht op een Ziektewetuitkering.

Je kunt met je werkgever afspraken maken over het eventueel aanpassen van je werk- en rusttijden. Als je werkgever weigert mee te werken kun je een afspraak maken met de bedrijfsarts, of in het uiterste geval de situatie voorleggen aan Inspectie SZW.

Vrouwen willen vaak niet ‘zeuren’ om een speciale behandeling op de werkvloer tijdens hun zwangerschap. Toch zijn de rechten die een aanstaande moeder krijgt hard nodig. Als je jezelf teveel belast kan dit namelijk gevaarlijk zijn voor jezelf en voor je kindje.

Je belangrijkste rechten op een rijtje

  1. Recht op extra (onbetaalde) pauze: tot maximaal 1/8e deel van je werktijd. Werk je acht uur, dan heb je recht op 1 uur extra pauze,
  2. Recht op een rustplek met een bed of een bank,
  3. Geen onregelmatige diensten of nachtdiensten tot zes maanden na de bevalling,
  4. Niet overwerken: als je zelf geen bezwaar hebt op overwerk, mag je niet meer dan tien uur per dienst draaien,
  5. Naar de dokter gaan onder werktijd: dit wordt doorbetaald,
  6. Tijdens werktijd kolven of je baby voeden, tot negen maanden na de bevalling. Je mag hier maximaal een kwart voor je werktijd mee bezig zijn en de tijd wordt doorbetaald,
  7. Zwangerschaps- en bevallingsverlof: dit vraag je schriftelijk aan bij je leidinggevende of de afdeling P&O. Je werkgever mag dit niet weigeren,
  8. Ouderschapsverlof: je hebt recht op 26 keer het aantal uren dat je per week werkt. Bij een tweeling is dit keer twee. Lees hier alles over de regels rondom ouderschapsverlof,
  9. Als ZZP’er: in de regeling Zelfstandig en Zwanger (ZeZ) is geregeld dat zelfstandigen recht hebben op een zwangerschaps- en bevallingsuitkering. Deze vraag je aan bij het UWV.

Op deze website van de Rijksoverheid vind je alle rechten die je hebt tijdens je zwangerschap.

Je mag niet worden ontslagen

Gedurende je zwangerschap mag je niet worden ontslagen. Ook niet tijdens je zwangerschaps- en bevallingsverlof. Dit geldt tot zes weken na terugkeer van je verlof. Er zijn wel uitzonderingen, bijvoorbeeld als je je ernstig misdraagt of in geval van faillissement. Je mag uiteraard wel zelf ontslag nemen. Houd er in dit geval rekening mee dat je alleen recht hebt op een bevallingsuitkering als je binnen tien weken gaat bevallen.

Bij een sollicitatie mag je niet afgewezen worden omdat je in verwachting bent (of als je een kinderwens hebt). Je hoeft dit dan ook niet te melden tijdens een sollicitatiegesprek. Je mag achteraf niet worden ontslagen omdat je dit niet hebt benoemd tijdens het gesprek.

Let wel, een tijdelijk contract hoeft niet te worden verlengd tijdens je zwangerschap. Ook als je contract afloopt tijdens je verlof, is de werkgever niet verplicht je een nieuw contract aan te bieden. De reden hiervoor mag echter nooit je zwangerschap of bevalling zijn. Je verlof wordt in dit geval wel doorbetaald.

Discriminatie vanwege je zwangerschap

Uit onderzoek van het College van de Rechten van de Mens blijkt dat 43 procent van de ondervraagde vrouwen te maken heeft met discriminatie op haar werk doordat ze in verwachting is. Met zo’n percentage is het begrijpelijk dat je je hierover zorgen kunt maken. Het is verboden om zwangere vrouwen of nieuwe moeders op de werkvloer te benadelen.

Heb jij te maken met discriminatie op je werk vanwege je zwangerschap? Via de app Werk en Zwangerschap van FNV kun je een melding maken en advies inwinnen. Download de app in de Appstore of in de Google Play Store. Je kunt ook een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens.